สารอาหารประเภทโปรตีนแบบใด ที่ควรให้ผ่านสายให้อาหารสำหรับผู้ป่วยระยะพักฟื้นหลังการผ่าตัด ?

การฟื้นตัวหลังการผ่าตัดไม่ได้อาศัยเพียงแค่การพักผ่อนให้เพียงพอเท่านั้น ร่างกายยังต้องการสารอาหารที่เหมาะสมเพื่อซ่อมแซมเนื้อเยื่อที่เสียหาย สนับสนุนการสมานแผล คงความแข็งแรงของกล้ามเนื้อและฟื้นฟูพลังงาน สำหรับผู้ป่วยที่ไม่สามารถรับประทานอาหารได้ตามปกติหลังการผ่าตัด การให้อาหารผ่านสาย จึงมีบทบาทสำคัญในการจัดหาสารอาหารที่จำเป็น

สำหรับผู้ป่วยพักฟื้นหลังผ่าตัด ร่างกายจะอยู่ในสภาวะที่ต้องการพลังงานและโปรตีนสูงกว่าปกติอย่างมาก เพื่อนำไปใช้ ซ่อมแซมเนื้อเยื่อที่บาดเจ็บ สร้างเซลล์ใหม่ และเสริมสร้างระบบภูมิคุ้มกัน ป้องกันการติดเชื้อ โดยหนึ่งในสารอาหารที่สำคัญที่สุดที่ต้องคำนึงถึงคือโปรตีน

อย่างไรก็ตาม แหล่งโปรตีนแต่ละชนิดมีคุณสมบัติแตกต่างกัน การเลือกประเภทของโปรตีนที่เหมาะสม การให้ในปริมาณที่เพียงพอ รวมถึงการเลือกสูตรอาหารที่สอดคล้องกับสภาพการย่อยอาหารของผู้ป่วย ถือเป็นปัจจัยสำคัญในการสนับสนุนกระบวนการฟื้นตัว

บทความนี้จะสำรวจว่าโปรตีนประเภทใดบ้างที่เป็นประโยชน์ต่อผู้ป่วยหลังการผ่าตัดที่ได้รับอาหารผ่านสาย และผู้ดูแลสามารถเลือกสูตรอาหารที่เหมาะสมได้อย่างไร โปรตีนในอาหารทางสายยางที่เหมาะสมกับผู้ป่วยหลังผ่าตัด ควรมีลักษณะและคุณสมบัติ ดังนี้:

1. เน้นโปรตีนคุณภาพสูง
ต้องเป็นโปรตีนที่มีกรดอะมิโนจำเป็นครบถ้วน เพื่อให้ร่างกายนำไปสร้างเนื้อเยื่อและสมานแผลได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด ได้แก่:

เวย์โปรตีน (Whey Protein): เป็นโปรตีนที่ย่อยและดูดซึมได้เร็วที่สุด อุดมไปด้วยกรดอะมิโนลิวซีน (Leucine) ซึ่งช่วยกระตุ้นการสร้างกล้ามเนื้อและฟื้นฟูร่างกายได้ดีมาก มักใช้ผสมเพิ่มในอาหารปั่นหรืออยู่ในสูตรอาหารทางการแพทย์

โปรตีนจากไข่ขาว: เป็นโปรตีนบริสุทธิ์ ไม่มีไขมันและคอเลสเตอรอล ดูดซึมได้ดี นิยมใช้ในสูตรอาหารปั่นผสม (Blenderized Diet – BD)

โปรตีนจากเนื้อสัตว์ไม่ติดมันและเนื้อปลา: เช่น อกไก่ลอกหนัง หรือเนื้อปลาน้ำจืด/ปลาทะเล ย่อยง่าย ไขมันต่ำ เหมาะสำหรับนำมาปั่นละเอียด

2. เลือกรูปแบบโปรตีนให้เหมาะกับ “ระบบย่อยและดูดซึม” ของผู้ป่วย
โปรตีนสายสั้น หรือโปรตีนที่ผ่านการย่อยมาแล้วบางส่วน :

เหมาะสำหรับ: ผู้ป่วยหลังผ่าตัดระบบทางเดินอาหาร ผู้ป่วยที่พักฟื้นในไอซียู หรือผู้ที่ลำไส้ยังทำงานได้ไม่เต็มที่ มีอาการท้องอืดหรือท้องเสียง่าย

ข้อดี: ดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือดได้ทันทีโดยแทบไม่ต้องใช้เอนไซม์ย่อย ลดภาระการทำงานของลำไส้

โปรตีนสายยาวปกติ : เช่น เคซีน โปรตีนถั่วเหลือง หรือเนื้อสัตว์ปั่น

เหมาะสำหรับ: ผู้ป่วยหลังผ่าตัดทั่วไป (เช่น ผ่าตัดกระดูก ผ่าตัดสมอง) ที่ระบบทางเดินอาหารยังทำงานได้ปกติ

3. เสริมกรดอะมิโนเฉพาะทางที่ช่วยฟื้นฟูแผลและภูมิคุ้มกัน
ในทางการแพทย์ สำหรับผู้ป่วยหลังผ่าตัดใหญ่ มักแนะนำสูตรอาหารที่มีการเสริมกรดอะมิโนสำคัญ 2 ชนิดนี้เป็นพิเศษ:

อาร์จินีน : ช่วยกระตุ้นการไหลเวียนเลือดไปยังบาดแผล เพิ่มการสร้างคอลลาเจน ทำให้แผลผ่าตัดสมานตัวเร็วขึ้น

กลูตามีน : เป็นแหล่งพลังงานหลักของเซลล์เยื่อบุลำไส้และเซลล์เม็ดเลือดขาว ช่วยป้องกันลำไส้ฝ่อลีบ ลดโอกาสการติดเชื้อในกระแสเลือดหลังผ่าตัด

ข้อควรระวังในการจัดเตรียม
ปริมาณโปรตีนที่ควรได้รับ: โดยทั่วไปผู้ป่วยหลังผ่าตัดต้องการโปรตีนประมาณ 1.2 – 1.5 กรัม ต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม ต่อวัน (หรือสูงถึง 2.0 กรัม ในรายที่มีแผลขนาดใหญ่หรือแผลไฟไหม้)

ความหนืดและการอุดตัน: หากเตรียมอาหารปั่นเองและเติมผงโปรตีนหรือไข่ขาว ควรปั่นให้ละเอียดและกรองผ่านกระชอนตาถี่เสมอ เพื่อป้องกันไม่ให้เศษอาหารไปอุดตันสายยาง

ผู้ป่วยที่มีโรคประจำตัวร่วม: หากผู้ป่วยมีภาวะ ไตเสื่อมเรื้อรัง (ที่ยังไม่ได้ฟอกไต) หรือ ตับวาย จำเป็นต้องจำกัดปริมาณและเลือกชนิดของโปรตีนเป็นพิเศษ ควรปรึกษาแพทย์หรือนักกำหนดอาหาร เพื่อคำนวณสัดส่วนที่ปลอดภัยก่อนปรับสูตรอาหาร

เลือกโปรตีนที่เหมาะสมเพื่อสนับสนุนการฟื้นตัวหลังการผ่าตัด

โปรตีนเป็นหนึ่งในสารอาหารที่สำคัญที่สุดสำหรับผู้ป่วยที่กำลังฟื้นตัวหลังการผ่าตัด เนื่องจากมีส่วนช่วยในการสมานแผล การสร้างเนื้อเยื่อใหม่ การทำงานของระบบภูมิคุ้มกัน และการคงมวลกล้ามเนื้อ

แหล่งโปรตีนคุณภาพสูง เช่น โปรตีนจากเวย์ เคซีน ถั่วเหลือง รวมถึงโปรตีนจากพืชที่ผ่านการปรุงสูตรมาอย่างเหมาะสม ล้วนมีส่วนช่วยในด้านโภชนาการหลังการผ่าตัดได้

นอกจากนี้ โปรตีนที่ผ่านการย่อยมาแล้ว อาจเป็นประโยชน์สำหรับผู้ป่วยบางรายที่มีปัญหาในการย่อยหรือดูดซึมโปรตีนในรูปแบบปกติ

อย่างไรก็ตาม สูตรอาหารทางสายให้อาหารที่ดีที่สุดไม่จำเป็นต้องเป็นสูตรที่มีปริมาณโปรตีนสูงที่สุดเสมอไป แต่ควรประกอบด้วยสัดส่วนที่เหมาะสมระหว่างโปรตีน คาร์โบไฮเดรต ไขมัน วิตามิน แร่ธาตุ และของเหลว โดยพิจารณาจากภาวะสุขภาพของผู้ป่วยแต่ละราย

สำหรับผู้ดูแล ขั้นตอนที่สำคัญที่สุดคือการปรึกษาร่วมกับแพทย์และนักกำหนดอาหารวิชาชีพ เพื่อวางแผนการให้อาหารที่เหมาะสมกับผู้ป่วยเฉพาะราย การได้รับโภชนาการที่เหมาะสม ควบคู่ไปกับการติดตามอาการอย่างใกล้ชิดและการดูแลหลังการผ่าตัดอย่างต่อเนื่อง จะช่วยให้ผู้ป่วยสามารถรักษาภาวะโภชนาการที่ดีไว้ได้ และสนับสนุนกระบวนการฟื้นตัวของผู้ป่วยให้เป็นไปอย่างราบรื่น

Shopping Cart